कुराकानी। जनावरहरूमा पनि भावना हुन्छ? उनीहरूले खुसी, दुःख, डर, माया र पीडा महसुस गर्न सक्छन्? जनावरहरूको व्यवहार र उनीहरूले मानिससँग देखाउने प्रतिक्रियाले लामो समयदेखि यस्ता प्रश्न उठाउँदै आएको छ।

वैज्ञानिक अध्ययनहरूले विभिन्न जनावरमा डर, तनाव, आनन्द र सामाजिक सम्बन्धसँग जोडिएका व्यवहार देखिने पुष्टि गरेका छन्। विशेषगरी कुकुर, हात्ती, चिम्पान्जी र डल्फिनजस्ता जनावरमा सामाजिक सम्बन्ध, सहकार्य र भावनात्मक अवस्थासँग सम्बन्धित व्यवहार देखिएका छन्।

कुकुरले मानिससँग घनिष्ठ सम्बन्ध बनाउने, हात्तीले आफ्ना समूहका सदस्यसँग बलियो सामाजिक सम्बन्ध कायम गर्ने तथा चिम्पान्जीले समूहका अन्य सदस्यप्रति स्याहार र सहानुभूतिसँग मिल्दोजुल्दो व्यवहार देखाउने गरेका छन्। यस्ता व्यवहारले जनावरको भावनात्मक जीवनबारे थप अध्ययन गर्न वैज्ञानिकहरूलाई प्रेरित गरेका छन्।

यद्यपि, सबै जनावरले मानिसले जस्तै भावना अनुभव गर्छन् भन्ने निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। उनीहरूले के महसुस गर्छन् भन्ने कुरा बुझ्न व्यवहार, जैविक प्रतिक्रिया र वैज्ञानिक प्रमाणको अध्ययन आवश्यक हुन्छ।

जनावरलाई केवल मानिसको आवश्यकता पूरा गर्ने जीवका रूपमा मात्र नभई संवेदनशील प्राणीका रूपमा बुझ्नु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ।