कुराकानी। साधना घर थिएटरमा मञ्चन भइरहेको ‘फर्स्ट ड्राफ्ट’ हेर्दा सुरुमा लाग्न सक्छ, यो एउटा लेखकको कथा हो। तर केही मिनेटमै नाटकले त्यो भ्रम तोडिदिन्छ। यहाँ कथा लेख्ने पात्रभन्दा पनि कथा आफैंले लेखकलाई नियन्त्रण गर्न थालेको अनुभूति हुन्छ। यही मोडबाट नाटकले दर्शकलाई सामान्य कथाभन्दा फरक यात्रामा लैजान्छ।

कञ्चन संग्रौलाको लेखन तथा निर्देशनमा बनेको यो नाटकले प्रेम, राजनीति वा सामाजिक घटनाभन्दा सिर्जनाको मनोविज्ञानलाई केन्द्रमा राख्छ। मीरा आफ्नो पहिलो कथा लेख्दै गर्दा उनले सिर्जना गरेको पात्र ‘हिरा’ उनीसामु उपस्थित हुन्छ। त्यसपछि लेखक र पात्रबीचको सम्बन्ध, नियन्त्रण र अस्तित्वको प्रश्नले नाटकलाई अघि बढाउँछ।

नाटकको सबैभन्दा आकर्षक पक्ष यसको अवधारणा हो। नेपाली रंगमञ्चमा मेटा थिएटर शैली धेरै प्रयोग भएको देखिँदैन। त्यसैले ‘फर्स्ट ड्राफ्ट’ले फरक स्वाद दिन्छ। सीमित पात्र, न्यून सेट र संवादकै भरमा कथा बुनिएको छ।

कञ्चन संग्रौला र अभयराज बरालको अभिनय नाटकको मेरुदण्ड हो। दुई पात्रबीचको संवाद कहिले हल्का व्यंग्यपूर्ण लाग्छ भने कहिले गहिरो दार्शनिक बहसमा बदलिन्छ। विशेषगरी मौनताको प्रयोग र प्रकाश योजनाले पात्रहरूको मानसिक अवस्थालाई प्रभावकारी बनाएको देखिन्छ।

संवादमा दार्शनिक विमर्श धेरै भएकाले मध्य भागमा गति केही सुस्त महसुस हुन्छ। केही दृश्य छोट्याउन सकिएको भए नाटक अझ कसिलो बन्ने सम्भावना थियो। एब्सर्ड शैलीमा अभ्यस्त नभएका दर्शकले कतिपय संवादसँग सम्बन्ध जोड्न गाह्रो मान्न सक्छन्।

यद्यपि, यही कारणले ‘फर्स्ट ड्राफ्ट’लाई फरक बनाउँछ। यसले दर्शकलाई तयार उत्तर दिँदैन। बरु प्रश्नहरू सुम्पिन्छ। लेखकले पात्र सिर्जना गर्छ, कि पात्रले लेखकलाई? कथा कहाँ सकिन्छ, र वास्तविकता कहाँबाट सुरु हुन्छ?

व्यावसायिक रंगमञ्चको भीडमा ‘फर्स्ट ड्राफ्ट’ सजिलो नाटक होइन। तर नेपाली थिएटरमा नयाँ भाषाशैली र संरचनाको खोजी भइरहेको छ भन्ने संकेत भने यसले स्पष्ट रूपमा दिन्छ। केही ठाउँमा सम्पादन र लयमा थप काम भएको भए प्रभाव अझ बलियो हुन सक्थ्यो। त्यसका बाबजुद, साधना घर थिएटरको यो प्रस्तुति नेपाली रंगमञ्चमा भइरहेको नयाँ प्रयोगमध्ये एउटा उल्लेखनीय प्रयास भने अवश्य हो। दर्शकको उत्साहजनक उपस्थितिपछि नाटकको मञ्चन अवधि साउन २७ (अगस्ट ११) सम्म थपिएको छ।